Van een klein begin naar
lateral movement
Hoe een kleine handeling kan uitgroeien tot een grootschaliger beveiligingsincident.
Scott Lipman
Technical Teamlead Security
De kern
Wat is lateral movement?
Het begin herkent iedereen. Het gaat om wat er daarna gebeurt.
HET BEGIN
Een kleine handeling
Een phishinglink in een mail
Een besmette download of bijlage
HET AANKNOPINGSPUNT
De aanvaller is binnen
Een werkplek of een account is overgenomen. Meer heeft hij niet nodig om te starten.
DAN BEGINT HET
Lateral movement
Vanaf dat ene punt beweegt hij verder. Van systeem naar systeem en van account naar account, op zoek naar wat echt waarde heeft.
Het eerste systeem is zelden het doel. Het is het vertrekpunt.
02
Het begin
Zo ontstaat een aanknopingspunt
HET BEGINWAT DE MEDEWERKER ZIETWAT ER ECHT GEBEURTDE AANVALLER HEEFT
Een mail met een link naar een inlogpagina die echt lijkt.
De inloggegevens belanden bij de aanvaller.
Een account
Een advertentie voor bekende software, bovenaan de zoekresultaten.
De download bevat schadelijke software.
Een werkplek
Een factuur of document dat om aandacht vraagt.
Bij het openen wordt ongemerkt code uitgevoerd.
Een werkplek
Een klik is niet automatisch raak. Mailfiltering, MFA en bescherming op de werkplek houden veel tegen.
03
De werkwijze
Hoe beweegt een aanvaller zich verder?
01
Verkennen
Welke systemen, servers en accounts zijn bereikbaar?
02
Inloggegevens
Wachtwoorden, tokens en sessies oogsten.
03
Lateral movement
Doorspringen naar andere systemen.
04
Meer rechten
Opklimmen naar beheerrechten waar het kan.
05
Impact
Kritieke systemen raken of gegevens buitmaken.
Met onze eigen tools
De aanvaller gebruikt bestaande beheermogelijkheden om niet op te vallen. Dat heet Living off the Land.
Vaak misbruikte kanalen
RDP
SMB
PowerShell
WMI
Remote beheer
Serviceaccounts
Daardoor lijkt lateral movement op gewoon dagelijks verkeer.
04
Het totaalbeeld
Het sneeuwbaleffect van een aanval
Hoe verder de aanvaller komt, hoe groter het bereik. In elke fase kan er een signaal afgaan.
Voorkomen, zien of ingrijpen. Hoe eerder een signaal wordt opgepakt, hoe kleiner de sneeuwbal blijft.
05
Afvangen
Waar doorbreken we de aanval?
Klik op een fase van de aanval en zie wat we daar kunnen doen.
DE AANVALLER
WAT WIJ KUNNEN DOEN
Voorkomen
Zien
Ingrijpen
Geen enkele maatregel is voldoende. De kracht zit in de combinatie.
06
Kort
Niet de klik,
maar de beweging erna.
Vreemd signaal niet opgepakt
Beweging niet gezien
Niet of te laat gereageerd
Eerste toegang
De tijd loopt op
Mogelijke bedrijfsimpact
Hoe langer een aanvaller ongezien blijft, hoe groter de mogelijke impact. Zien en reageren maakt het verschil.
07
Een klein begin hoeft niet
groot te eindigen.
Vragen?
Scott Lipman
Technical Teamlead Security